شمس الدين احمد
44
خزائن الملوك ( فارسى )
غضروف فاصلة المنخرين و دو غضاريف جانبيهء انفيه و دو غضاريف الجناحتين است و غشاى مجلل غضاريف و غشاى المس و از اعصاب شاخهاى جفت پنجم اعصاب دماغى و از شرائين شاخهاى شريان وجهيه در ان متفرق مىشود و قوت شامه در انفست و هر دو جوف بينى را ثقبان الانف گويند و شاخهاى شريان غائره للفك و شاخهاى شريان عينى و شاخهاى عصب شامه و عصب العين در ثقبان منتشر مىگردد پنجم شفتين اما شفتين نزد اطباى يونان و متشرحين انگلستان هريك مركبست جانب برونى از جلد و جانب اندرونى از غشاى المس و ما بين از عضلات و اعصاب و آورده و شحم و فائدهء آن ستر دهن و حفظ ممضوغ و حبس لعاب و اعانت تكلم و خوبى روىست ششم لسان اما لسان كه به فارسى زبان و بانگريزى تنگ مىنامند نزد اطباى يونان و متشرحين انگلستان مركبست از لحم و آورده و شرائين و اعصاب حساس و غشا و در طول راستار است دو حصه است الا بسبب احتواى غشا متمايز نمىنمايد و در بيخ آن غدهء لحمىست كه او را يونانيان مولد اللعاب نامند و زير آن دو سوراخست كه ميلى در ان گنجد و سوراخهاى مذكوره را ساكبى اللعاب گويند و در زير زبان در نفس آن دو رگ بزرگ برنگ سبز واقعاند كه آنها را يونانيان صردين بصاد مهمله خوانند و شعبهاى كثير عروق مذكوره در جرم زبان متفرق شدهاند و نفع زبان معاونت بر تكلم و نفث و تقليب غذا تا بتمامه ممضوغ شود و مدد كردن دراز در او غذاست و آلهء حس ذائقه است و از پس با عظم اللامى بوساطت عضلات و با غضروف مكبيه بذريعهء غضون غشاى المس كه نزد متشرحين انگلستان لجام المكبيه نام دارد و از پيش و پهلوها با فك اسفل بوسيلهء غضون همان غشاى مذكور كه از انها غضن تحت اللسان را متشرحين انگلشيه لجام اللسانى گويند ارتباط مىدارد و تعاريج كه به زبان واقعاند آنها را زغبات اللسان نامند و از شرائين شاخى از شريان سباتى ظاهره در زبان خون مىرساند و از اعصاب شاخهاى جفت پنجم و جفت هشتم و جفت نهم اعصاب دماغى در جسم زبان متفرق مىشوند هفتم لوذتين اما لوذتين كه به عربى نفغتان ؟ ؟ ؟ نيز و بانگيزى تانسلز ؟ ؟ ؟ گويند نزد اطباى يونان و متشرحين انگلستان دو پارهء گوشت بادامىشكل شبيه بغدداند كه از هر دو جانب حلقوم متصل باصل زبان رستهاند و منفعت آنها آنست كه هوا را عند الاستنشاق دفعة نفوذ شدن ندهند و بتدريج فرو فرستند هشتم حنك اما حنك كه به فارسى كام و بهندى تالود بانگريزى پياليت نامند نزد اطباى يونان و متشرحين انگلستان مركبست از زوائد استخوان فك اعلى و زوائد عظمان الحنك و گوشت صفاتى توپهن گسترده و غشاى المس و اعصاب و آورده و حجاب الحنك كه بانگريزى ساف ؟ ؟ ؟ پياليت و بهندى نرمتالو نامند فى الحقيقة غضون كلان غشاىالمسست كه از فوق بحنك چسپان و از تحت آزادست نهم لهات اما لهات كه به فارسى ملاذه و بهندى كاگدكاگلا ؟ ؟ ؟